Νόσος Alzheimer

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER

Τα τυπικά πρώτα συμπτώματα της Alzheimer είναι:

Όσο η νόσος προχωρά εμφανίζονται και άλλα συμπτώματα:

Μια από τις γνωστότερες κλίμακες σταδιοποίησης της νόσου Alzheimer είναι η κλίμακα του Reisberg, η οποία χωρίζει την γνωστική έκπτωση σε 7 στάδια.

Υπάρχει όμως πολύ μεγάλη ετερογένεια στην εξέλιξη της άνοιας με αποτέλεσμα να είναι πολύ δύσκολή η πρόβλεψη της πορείας της νόσου.

Στην καθημερινή πρακτική η σταδιοποίηση δεν έχει μεγάλη αξία γιατί τα όρια είναι ασαφή και η μετάβαση από το ένα στάδιο στο άλλο δεν γίνεται στον ίδιο χρόνο.

Στάδιο 1: Χωρίς διαταραχή

Όλοι ξεκινούν στο στάδιο 1 χωρίς συμπτώματα γνωστικής εξασθένησης. Η νοητική λειτουργία είναι φυσιολογική.

Στάδιο 2: Πολύ ήπια γνωσιακή διαταραχή

Το στάδιο 2 μπορεί να αφορά τυπικά προβλήματα μνήμης που σχετίζονται με την ηλικία που αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι ηλικιωμένοι, όπως δυσκολία στην ανάκληση συγκεκριμένων ημερομηνιών ή η πιο αργή ανάκληση ονόματος ή λέξης. Επίσης αυτό το στάδιο θα μπορούσε να περιλαμβάνει μερικά από τα αρχικά σημάδια άνοιας που συχνά δεν είναι εμφανή. Μερικές από τα συμπτώματα που αντιστοιχούν στο στάδιο 2 περιλαμβάνουν:

Ξεχνάμε καθημερινές φράσεις ή ονόματα

Ξεχνάμε τη θέση σημαντικών αντικειμένων (λάθος τοποθέτηση γυαλιών ή κλειδιών αυτοκινήτου)

Στάδιο 3: Ήπια γνωσιακή διαταραχή

Το στάδιο 3 είναι αυτό στο οποίο τα συμπτώματα μπορεί να γίνουν πιο αισθητά στους φίλους και την οικογένεια. Αυτό το στάδιο δεν θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή του αγαπημένου σας προσώπου αλλά τα σημάδια μπορεί να περιλαμβάνουν:

Προβλήματα με πολύπλοκες εργασίες και επίλυση προβλημάτων

Απώλεια μνήμης

Επανάληψη των ίδιων ερωτήσεων

Μειωμένη απόδοση εργασίας

Κακή συγκέντρωση και αποδιοργάνωση

Δυσκολία στην οδήγηση ή στον προσανατολισμό

Στάδιο 4: Μέτρια γνωσιακή διαταραχή-Ήπια άνοια

Τα συμπτώματα της γνωσιακής έκπτωσης είναι εμφανή και συνήθως είναι το στάδιο όπου αναζητείται ιατρική βοήθεια. Τα σημάδια σε αυτό το στάδιο περιλαμβάνουν:

Κοινωνική απόσυρση

Κατήφεια, κατάθλιψη

Πρόβλημα με τις συνήθεις εργασίες όπως μετακινήσεις, διαχείριση οικονομικών

Άρνηση

Στάδιο 5: Σχετικά σοβαρή γνωσιακή διαταραχή-Μέτρια άνοια

Το στάδιο 5 είναι όταν το αγαπημένο σας πρόσωπο είναι πιθανό να χρειαστεί επίβλεψη σε συνήθεις εργασίες, όπως το ντύσιμο ή το μπάνιο. Μπορεί να χρειάζεται μόνιμος φροντιστής στο σπίτι. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

Σύγχυση για τον χρόνο ή τον τόπο.

Απώλεια μνήμης για προσωπικά στοιχεία και τρέχοντα γεγονότα

Μειωμένη πνευματική οξύτητα και ικανότητα επίλυσης προβλημάτων

Στάδιο 6: Σοβαρή γνωστική έκπτωση-Σοβαρή άνοια

Στο στάδιο 6 θα βρείτε τον αγαπημένο σας να ζητά βοήθεια για δραστηριότητες καθημερινής ζωής όπως μπάνιο, τουαλέτα ή φαγητό. Αυτό το στάδιο μπορεί να περιλαμβάνει:

Δυσκολία στον ύπνο

Αλλαγές στην προσωπικότητα

Επαναλαμβανόμενη ή εμμονική συμπεριφορά

Παρανοικές ιδέες ή αυταπάτες

Ανησυχία, διέγερση

Δυσκολία στην αναγνώριση αγαπημένων προσώπων

Στάδιο 7: Πολύ σοβαρή γνωστική έκπτωση-Άνοια τελικού σταδίου

Ο αγαπημένος σας δεν μπορεί να φροντίσει τον εαυτό του, μπορεί να παρουσιάσει σοβαρή κινητική και επικοινωνιακή δυσλειτουργία και να χάσει την ικανότητα να μιλά ή να περπατά. Η ακριβής αιτία δεν έχει βρεθεί. Πιθανότατα είναι ένας συνδυασμός αλλοιώσεων στον εγκέφαλο που σχετίζονται με την ηλικία μαζί με γενετικούς, περιβαλλοντικούς και σχετιζόμενους με τον τρόπο ζωής παράγοντες. Σε κάθε άνθρωπο ο κάθε παράγοντας επιδρά διαφορετικά. Οι αλλοιώσεις στον εγκέφαλο οφείλονται σε εναπόθεση παθολογικών πρωτεϊνών που οδηγούν στην καταστροφή των εγκεφαλικών κυττάρων. Η βλάβη συνήθως ξεκινά στην περιοχή του εγκεφάλου που ελέγχει τη μνήμη αλλά η διαδικασία ξεκινά χρόνια πριν από τα πρώτα συμπτώματα. Η απώλεια των νευρώνων εξαπλώνεται με ένα προβλέψιμο μοτίβο σε άλλες περιοχές του εγκεφάλου. Μέχρι το τελευταίο στάδιο της νόσου ο εγκέφαλος έχει συρρικνωθεί σημαντικά. Οι ερευνητές που προσπαθούν να κατανοήσουν την αιτία της νόσου Αλτσχάιμερ επικεντρώνονται στο ρόλο δύο πρωτεϊνών:

Αμυλοειδικές πλάκες. Το β-αμυλοειδές 42 είναι ένα κομμάτι μιας μεγαλύτερης πρωτεΐνης. Όταν αυτά τα θραύσματα συγκεντρώνονται μαζί φαίνεται ότι έχουν τοξική επίδραση στους νευρώνες και διαταράσσουν την επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων. Αυτά τα κομμάτια πρωτείνης σχηματίζουν μεγαλύτερες αποθέσεις που ονομάζονται αμυλοειδικές πλάκες οι οποίες περιλαμβάνουν επίσης άλλα κυτταρικά υπολείμματα. Οι πλάκες συσσωρεύονται εκτός των κυττάρων και οδηγούν σε νευροεκφύλιση.

Νευροινιδιακά τολύπια. Οι πρωτεΐνες Tau παίζουν ρόλο στο εσωτερικό σύστημα υποστήριξης και τροφής ενός νευρώνα για τη μεταφορά θρεπτικών ουσιών και άλλων βασικών υλικών. Στη νόσο Αλτσχάιμερ, οι πρωτεΐνες tau αλλάζουν σχήμα και οργανώνονται σε δομές που ονομάζονται νευροϊνιδιακά τολύπια (κουβάρια). Τα τολύπια βρίσκονται μέσα στα κύτταρα. Διαταράσσουν το σύστημα μεταφοράς και δρουν τοξικά. Στις περιπτώσεις που η νόσος Alzheimer εμφανίζεται σε νέες ηλικίες (από τα 30 ως τα 60 έτη ζωής) εμπλέκεται γονιδιακός μηχανισμός και η νόσος πιθανώς να κληρονομηθεί από γονιό στο παιδί. Ευτυχώς αυτές οι περιπτώσεις είναι σπάνιες. Η συνηθέστερη μορφή της νόσου που ξεκινά στην ηλικία των 65 χρονών δεν οφείλεται σε γονιδιακή βλάβη. Ωστόσο υπάρχει κάποια γενετική προδιάθεση σε ανθρώπους που έχουν συγγενείς με άνοια. Όχι. Δεν εμφανίζουν όλοι οι ηλικιωμένοι Alzheimer. Απλώς στην εποχή μας νοσούν πιο πολλοί ασθενείς γιατί έχει αυξηθεί το προσδόκιμο επιβίωσης. Τα 2/3 πάντως των ασθενών με άνοια είναι άνω των 80 ετών. Δυστυχώς δεν υπάρχει θεραπεία για την άνοια τύπου Alzheimer και δεν υπάρχει τρόπος αναστροφής της επιδείνωσης. Υπάρχουν όμως κάποια φάρμακα που επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου, σταθεροποιούν την γνωσιακή κατάσταση και ανακουφίζουν τα συμπτώματα. Η φαρμακευτική αγωγή έχει καλύτερα αποτελέσματα στο ήπιο και ενδιάμεσο στάδιο της νόσου. Η καλύτερη διαχείριση των συμπτωμάτων ανακουφίζει τους ασθενείς, διατηρεί την αυτονομία τους για περισσότερο καιρό και ενθαρρύνει τους συγγενείς τους. Υπάρχουν ενδείξεις ότι κάποιες παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής μπορεί να δράσουν προφυλακτικά. Ιδιαίτερα σημαντικά είναι η υγιεινή διατροφή και κυρίως η μεσογειακή δίαιτα, η σωματική άσκηση, η διατήρηση κατάλληλου σωματικού βάρους και η διακοπή του καπνίσματος. Επίσης, έχουν μελετηθεί ιδιαίτερα τα ευεργετικά αποτελέσματα της συνεχούς νοητικής απασχόλησης και της πλούσιας κοινωνικής ζωής.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΤΟ ADUCANUMAB

Το Aducanumab χορηγείται ενδοφλεβίως μία φορά ανά μήνα. Το Aducanumab δεν θεραπεύει τη νόσο Alzheimer, αλλά η μία (από τις δύο) μεγάλες κλινικές μελέτες υποδηλώνει ότι μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη των πρώτων συμπτωμάτων της νόσου Alzheimer.

Το aducanumab δεν αποτελεί θεραπεία εκρίζωσης της νόσου αλλά σίγουρα η εύρεσή του αποτελεί ορόσημο στην πορεία προς αποτελεσματικότερες θεραπείες. Το Aducanumab είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα (μια πρωτεΐνη που βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα να στοχεύει άλλες πρωτεΐνες) και έχει σχεδιαστεί για να αφαιρέσει το αμυλοειδές βήτα από τον εγκέφαλο των ασθενών. Το αμυλοειδές είναι η κύρια πρωτείνη που ενοχοποιείται για την νόσο. Το Aducanumab διαθέτει “επιταχυνόμενη έγκριση” από τον FDA, η οποία διαφέρει από την παραδοσιακή πλήρη έγκριση του FDA. Ο FDA χορηγεί μερικές φορές αυτήν την ειδική επιταχυνόμενη έγκριση για να επιτρέψει την έγκαιρη πρόσβαση σε φάρμακα για σοβαρές ασθένειες με περιορισμένες εναλλακτικές επιλογές θεραπείας. Το Aducanumab θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη μόνο για χρήση σε άτομα που έχουν διαπιστωμένη διάγνωση της νόσου Alzheimer στα πολύ ήπια συμπτωματικά στάδια. Προς το παρόν δεν χορηγείται στην Ελλάδα. Το φάρμακο στοιχίζει 56000 δολάρια τον χρόνο. Εκτός από τα κλασσικά φάρμακα που είναι οι αναστολείς ακετυλοχολινεστεράσης και η μεμαντίνη τα τελευταία χρόνια έχει διαπιστωθεί η χρησιμότητα αρκετών μη φαρμακευτικών ουσιών.

G inkgo biloba

Φαίνεται πλέον ότι υπάρχει όφελος όταν χορηγείται ως μονοθεραπεία στην ήπια γνωσιακή διαταραχή ή και σαν συμπληρωματική θεραπεία στα κλασσικά φάρμακα για ενίσχυση της δράσης τους. Είναι καλά ανεκτό αλλά χρειάζεται προσοχή σε συγχορήγηση με αντιπηκτικά.

Ομοταυρίνη

Πρόκειται για αμινοξύ που εμποδίζει την συσσώρευση του αμυλοειδούς και έχει και αντιφλεγμονώδη δράση. Το μεγαλύτερό του όφελος παρουσιάζεται στην ήπια γνωσιακή διαταραχή και στην ήπια νόσο Alzheimer σε φορείς Apoε4 αλληλίου. Στην Ελλάδα κυκλοφορεί με την εμπορική ονομασία Vivimind.

Fontasyn Connect

Πρόκειται για συνδυασμό τροφικών ουσιών που διατηρεί την ακεραιότητα των νευρικών κυκλωμάτων και έχει όφελος σε ασθενείς με ήπια άνοια και ήπια νοητική διαταραχή. Στην Ελλάδα κυκλοφορεί με την εμπορική ουσία Souvenaid.

Οι ουσίες αυτές χορηγούνται πάντα από τον ειδικό ο οποίος θα κρίνει ανάλογα με το στάδιο και το είδος της πάθησης την βέλτιστη θεραπεία.